Trong những năm qua, việc xây dựng xã, phường, thị trấn đạt chuẩn tiếp cận pháp luật đã trở thành một trong những nhiệm vụ trọng tâm trong công tác quản lý nhà nước về pháp luật ở cơ sở. Đây không chỉ là yêu cầu về mặt pháp lý mà còn là giải pháp quan trọng nhằm bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của người dân, tăng cường kỷ cương, kỷ luật hành chính và nâng cao hiệu quả hoạt động của chính quyền cơ sở. Thực hiện hiệu quả các tiêu chí tiếp cận pháp luật là giải pháp cơ bản để nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước ở cơ sở, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, góp phần xây dựng chính quyền gần dân, sát dân, vì dân.
Hình ảnh minh họa
Trên cơ sở đó, ngày 04/8/2025 Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 27/2025/QĐ-TTg ngày quy định về xã, phường, đặc khu đạt chuẩn tiếp cận pháp luật (thay thế Quyết định số 25/2021/QĐ-TTg) và Thông tư số 15/2025/TT-BTP ngày 11/9/2025 của Bộ trưởng Bộ Tư pháp hướng dẫn thi hành Quyết định số 27/2025/QĐ-TTg ngày 04/8/2025 của Thủ tướng Chính phủ quy định về xã, phường, đặc khu đạt chuẩn tiếp cận pháp luật. Việc xây dựng và thực hiện các tiêu chí tiếp cận pháp luật mới, chính thức bắt đầu áp dụng từ năm 2026 nhằm tạo khuôn khổ thống nhất để đánh giá mức độ bảo đảm quyền tiếp cận pháp luật của người dân tại xã, phường, thị trấn; qua đó góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, xây dựng chính quyền cơ sở vững mạnh, gần dân, sát dân, vì dân.
Các tiêu chí tiếp cận pháp luật cụ thể, toàn diện, sát thực tiễn
Theo Điều 4 Quyết định số 27/2025/QĐ-TTg quy định tiêu chí tiếp cận pháp luật theo hướng tinh gọn, tránh trùng lắp, chồng chéo với các tiêu chí ở các bộ tiêu chuẩn, tiêu chí khác. Hiện nay, tiêu chí đánh giá cấp xã đạt chuẩn tiếp cận pháp luật gồm 03 tiêu chí và 14 chỉ tiêu, thông qua hệ thống tiêu chí cụ thể, phản ánh đầy đủ các mặt của công tác xây dựng và thi hành pháp luật ở cơ sở, tập trung vào những lĩnh vực thuộc phạm vi quản lý của ngành Tư pháp. Cụ thể như sau:
Hình ảnh minh họa
- Tiêu chí 1: Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, gồm 03 chỉ tiêu: (i) Chỉ tiêu 1: Văn bản quy phạm pháp luật của Hội đồng nhân dân (HĐND), Ủy ban nhân dân (UBND) cấp xã được ban hành đúng thời hạn và đúng quy định của pháp luật về ban hành văn bản quy phạm pháp luật; (ii) Chỉ tiêu 2: Dự thảo văn bản quy phạm pháp luật của HĐND, UBND cấp xã được truyền thông trong quá trình xây dựng theo quy định của pháp luật về ban hành văn bản quy phạm pháp luật; (iii) Chỉ tiêu 3: Thực hiện tự kiểm tra văn bản quy phạm pháp luật của HĐND, UBND cấp xã theo quy định của pháp luật về ban hành văn bản quy phạm pháp luật.
Hình ảnh minh họa
- Tiêu chí 2: Tiếp cận thông tin, phổ biến, giáo dục pháp luật, gồm 07 chỉ tiêu: (i) Chỉ tiêu 1: Thực hiện lập, cập nhật, đăng tải (hoặc niêm yết) Danh mục thông tin phải được công khai và Danh mục thông tin công dân được tiếp cận có điều kiện theo quy định của pháp luật về tiếp cận thông tin; (ii) Chỉ tiêu 2: Thực hiện công khai văn bản quy phạm pháp luật của HĐND, UBND cấp xã sau khi ban hành theo quy định của pháp luật về tiếp cận thông tin; (iii) Chỉ tiêu 3: Thực hiện cung cấp thông tin theo yêu cầu theo quy định của pháp luật về tiếp cận thông tin; (iv) Chỉ tiêu 4: Ban hành và tổ chức thực hiện kế hoạch phổ biến, giáo dục pháp luật hằng năm theo quy định của pháp luật về phổ biến, giáo dục pháp luật; (v) Chỉ tiêu 5: Thực hiện chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ số trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật; (vi) Chỉ tiêu 6: Bảo đảm nguồn lực về con người và kinh phí, cơ sở vật chất, phương tiện để triển khai công tác phổ biến, giáo dục pháp luật theo quy định của pháp luật về phổ biến, giáo dục pháp luật; (vii) Chỉ tiêu 7; Thông tin, giới thiệu về trợ giúp pháp lý theo quy định của pháp luật về trợ giúp pháp lý.
Hình ảnh minh họa
- Tiêu chí 3: Hòa giải ở cơ sở, gồm 04 chỉ tiêu: (i) Chỉ tiêu 1: Thành lập, kiện toàn tổ hòa giải và công nhận tổ trưởng tổ hòa giải, hòa giải viên theo quy định của pháp luật về hòa giải ở cơ sở; (ii) Chỉ tiêu 2: Các mâu thuẫn, tranh chấp, vi phạm pháp luật thuộc phạm vi hòa giải ở cơ sở được hòa giải kịp thời, hiệu quả theo quy định của pháp luật về hòa giải ở cơ sở; (iii) Chỉ tiêu 3: Có sự phối hợp, hỗ trợ hiệu quả của cá nhân, tổ chức trên địa bàn trong triển khai công tác hòa giải ở cơ sở; (iv) Chỉ tiêu 4: Bảo đảm nguồn lực về con người và kinh phí, cơ sở vật chất, phương tiện để triển khai công tác hòa giải ở cơ sở theo quy định của pháp luật về hòa giải ở cơ sở.
Hình ảnh minh họa
Để thực hiện tốt công tác xây dựng xã, phường, thị trấn đạt chuẩn tiếp cận pháp luật, Ủy ban nhân dân cấp xã giao Văn phòng Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân làm đầu mối tham mưu, giúp Ủy ban nhân dân, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cùng cấp chỉ đạo, hướng dẫn, đôn đốc, thực hiện nghiêm túc, đầy đủ, thực chất các nội dung về cấp xã đạt chuẩn tiếp cận pháp luật tại địa phương. Trong đó đặc biệt lưu ý:
+ Cấp xã đạt chuẩn tiếp cận pháp luật trong trường hợp tất cả các nội dung của chỉ tiêu tiếp cận pháp luật đạt chuẩn quy định tại Quyết định số 27/2025/QĐ-TTg và Thông tư số 15/2025/TT-BTP.
+ Cấp xã không đạt chuẩn tiếp cận pháp luật trong trường hợp có từ 01 nội dung của chỉ tiêu tiếp cận pháp luật trở lên không đạt. Đồng thời, quan tâm, chú trọng các tiêu chí, chỉ tiêu tiếp cận pháp luật gắn với xây dựng nông thôn mới.
- Thường xuyên kiểm tra, xác định tiến độ triển khai nhiệm vụ, kịp thời chấn chỉnh, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, biểu dương, nhân rộng gương điển hình trong thực hiện nhiệm vụ này.
NHƯ Ý
